An Brat Glas cEARDLANN UISCE / H2O

Tháinig fear isteach ó Vernier chun labhairt linn mar gheall ar uisce agus fuinneamh. Vincent ab ainm dó. Fuaireamar a lán rudaí amach nach raibh ar eolas againn roimhe sin.

Ar dtús bhí sé ag labhairt linn faoi hidrigin agus ocsaigin no H20. H2O ná an tainm eolaíoch d’uisce. D’inis se dúinn go seasann an ‘H’do hidrigin agus go seasann an ‘O’ d’ocsaigin. An rud nach raibh a fhios againn ná cén fáth go raibh ‘2’ ann. Seasann ‘2’ do 2 uair níos mó hidrigin ná ocsaigin in uisce.

Ansin bhí Vincent ag labhairt faoi fuinneamh neamh-in-athnuaite. Sa lá atá inniu ann úsáidaimid a lán fuinneamh neamh-in-athnuaite. Mar shampla, úsáidaimid diosal agus peitril don charr, gás don teas sa teach, ola don charr agus gual don tine. Ach an fadhb ná in a lán slite tá siad mí-chneasta don domhan agus ní bheidh siad ann go deo.

Chomh maith le sin, fuaireamar amach faoin dtaobh eile don scéal, fuinneamh in-athnuaite. Is iad seo cúpla do na fuinneamh Eco: fuinneamh tonnta, fuinneamh gaoithe, fuinneamh na gréine , fuinneamh hidrigin , fuinneamh bithmhais agus fuinneamh hidrea. Bíonn daoine ag úsáid iad chun leictreachas agus teas a dhéanamh is tá siad i bhfad níos fearr don timpeallacht mar ní bhíonn siad ag cuir gás san atmaisfear agus ag cuir leis an teamh domhanda.

Bhi sé ag caint faoi adamh (atom). Dúirt sé go bhfuil an adamh is bunúsacha ná an adamh hidrigin. In adamh hidrigin tá nuicleas amhain agus leictreon amháin ag dul timpeall an taobh amuigh. In san nuicleas tá neodron agus proton.

Nuair a bhí Vincent ag caint faoi fuinneamh thaispean sé saghas fuinneamh hidrigin le ‘fuel cell’ dúinn. Tá cúpla páirt difriúil i ‘fuel cell’. Tá fuel cell i gcruth cearnógach agus sa lár tá seicin (membrane) airgead cearnógach beag. I gcuinne amháin ar gach taobh tá poll le litreacha thar. Ar taobh amháin tá na litreacha H2 ar an dtaobh eile ta O2. Déanann sé fuinneamh as uisce.

Chun a thaispeant dúinn conas a oibríonn an ‘fuel cell’ thóg sé carr beag amach as a mhala agus thosaigh sé ag bogadh nuair a chuir sé an fuel cell air. Bhi dhá phota ar an gcarr. Chuir Vincent uisce isteach iontu. Chuir sé dhá cupán suchain (suction cups) thar na potaí. Bhí dhá phíopa ceangailte leis na gcupán suchain agus ansin cheangail Vincent na píopaí leis an fuel cell. Bhog an charr timpeall i gciorcal agus stop sé.

D’fhoghlaimiomar an-chuid mar gheall ar fuinneamh agus conas gur feidir linn uisce a úsáid mar fuinneamh in-athnuaite!